het is weer tijd voor de jaarlijkse hoogmis van het triatlon : de ironman van hawaï. dé toernooi van het jaar, dé waanvoorstelling van elke triatleet om ooit aan te mogen/kunnen participeren, dé triatlonthriller waar het allen om draait. om 18u25 belgische tijd duiken er 2. 452 triatleten in het water van de stille oceaan. voor wie deze magische toernooi vanavond en vannacht gaarne wil volgen, maar niet helemaal weet hoe hij deze race moet overzetten hebben we deze praktische gids opgesteld. 1. hoe kan ik de toernooi best volgen? ironman zendt de hele toernooi uit op haar inherent facebook-pagina ironman now en is daar live te bekijken van voor de start om 18u25. enkele jaren geleden was die live-uitzending nog niet veel soeps, maar de anatomie heeft tegelijkertijd stoer wat wandelen vooruit gezet. dit jaar wordt ook voor het vooraf aso – de anatomie van de tour de france – ingeschakeld om de produktie te verplegen, dus we hebben er goede hoop op dat alles puik in voorstelling wordt gebracht. de bombastisch amerikaanse commentaarstem moet u er natuurlijk wel bijnemen. tegemoetzien u regelmatig aan gevolgen die “great” en “awesome” zijn. uiteraard kan u ook bij ons terecht voor live-verslaggeving van start tot finish. het nieuwsblad is het enige belgische nationale medium met een reporter ter plaatse in hawaï en dus vindt u in onze live-verslaggeving ( klik hier! ) beelden en inzichten die u nergens anders kan vinden. uiteraard krijgt u bij ons na afloop als eerste uitgebreide reacties en een analyse. op de website van ironman zelf heeft u een uitstekende atleten tracker, waarbij u zelf uw favoriete atleten kan ontwarren en hun gevolgen live op de voet kan volgen. wie op de hoogte wil blijven van de gevolgen van de 54 belgische amateurs aan de start in hawaï, raden we u aan om een kijkje te nemen op de liveblog van 3athlon. be. tijdschema6u25 ( 18u25 belgische tijd ) : start mannelijke profs6u30 ( 18u30 belgische tijd ) : start vrouwelijke profs06u55 ( 18u55 belgische tijd ) : start amateurs14u20 ( 02u20 belgische tijd ) : eindstreep eerste mannelijke prof14u55 ( 02u55 belgische tijd ) : eindstreep eerste vrouwelijke prof2. wat is een ironman triatlon? een groot deel van de heroïek van het triatlon komt uiteraard voort uit de indrukwekkende afstanden die triatleten afleggen gedurende de wedstrijden. een ironman triatlon over de volledige afstand omvat 3860 peettante zwemsport, 180, 2 kilometer fietsen en 42, 195 kilometer ( een marathon ) lopen. stuk voor stuk al bijzonder pittige opdrachten per discipline. de combinatie van de drie disciplines achter jawel zorgt ervoor dat louter de best getrainde en meest veelzijdige atleten erin lukken om een volledige ironman af te leggen. mannelijke toptriatleten doen er omstreeks 8 uren over, de vrouwelijke toppers zijn een half uur trager. vorig jaar brak patrick lange het parcoursrecord in hawaï met een tijd van 07:52:39. daniela ryf finishte als eerste vrouw in 08:26:18. 3. wat staat er vanavond/vannacht op het spel? patrick lange won de voorbije twee jaar foto : epa-efe de allerbelangrijkste van alle 148 ironman-wedstrijden is de ironman van kona, hawaï. daar wordt al sinds 1978 het wk op de lange afstand gehouden. wie in kona als eerste over de meet komt, mag zich een jaar lang wereldkampioen ironman triatlon noemen. 20 van de 42 keer ging de wereldtitel bij de mannen naar een amerikaan. maar dat was hoofdzakelijk in de beginjaren, toen het deelnemersveld nog niet zo internationaal was. het is tegelijkertijd al van 2002 ( tim deboom ) geleden dat een amerikaan won in kona. europees land heeft natuurlijk getal wereldtitels en teruggetrokken de laatste jaren het wk in kona. belgië heeft drie wereldtitels op zijn palmares. in 1996 zwom, fietste en liep luc van lierde zich in de geschiedenisboeken door als eerste europeaan de ironman hawaï te winnen. drie jaar later deed hij dat kunststukje nog eens over. in 2013 bezorgde luc van lierde’s leerling frederik van lierde belgië een derde wereldtitel. op het wk staat de volledige wereldtop in absolute topvorm aan de start. in geen enkele andere ironman-wedstrijd is dat het geval. bij de profs gaat het om 57 mannen en 45 vrouwen. zij hebben zich gekwalificeerd voor het wereldkampioenschap door vroeger op het jaar goed te presteren in minimaal één andere ironman. behalve de 102 profs doen er nog meer dan 2350 recreatieve triatleten mee in hawaï. zij vechten niet om de officiële wereldtitel, maar om de zege in hun leeftijdscategorie, hun age group. of om eenvoudigweg de eindstreep te halen op ali’i drive en de vier magische woorden te waarnemen “you are an ironman”. 73 % van de deelnemers zijn mannen, de gemiddelde leeftijd is 44 jaar. de benjamin deelnemer ( de deen valentin carboniero ) is 20 jaar oud, de senior deelnemer ( de japanner hiromu inada ) maar liefst 86 jaar. 4. wat maken hawaï zo bijzonder? in oftewel tot wereldkampioenschappen in andere landen wordt het wk ironman triatlon op de volledige afstand eeuwig georganiseerd in hawaï. niet toevallig, daar op het ver amerikaanse schiereiland in de stille zee in 1978 de sport in zijn huidige vorm is ontstaan. wat begon als een discussie over welke atleten ( zwemmers, fietsers of lopers ) nu over de beste vorm beschikten, mondde uit in een onderonsje tussen enkele amerikaanse fanatiekelingen dat steeds grotere proporties aannam ( lees meer ). foto : epa niet dolletjes het feit dat hawaï de oorsprong is van de triatlonsport maken de toernooi zo uniek. ook het mythische decor zorgt voor een globale aantrekkingskracht. het vulkanische schiereiland test de triatleten bij de meest zware omstandigheden : een loden warmte ( meer dan 30 graden celsius ), een grote luchtvochtigheid ( 75 % ) en een stevige wind ( meer dan 70km/u ). en dat allen in een heuvelachtig landschap ( geen peettante vlak ) dat bestaat uit dorre, neger lavastenen. 5. hoe zal de toernooi bij de mannen verlopen? een wk ironman is in grote richten tamelijk voorspelbaar en volgen – behoudens grote verrassingen – ieder jaar omstreeks hetzelfde wedstrijdverloop. uiteraard is alles afhankelijk van de vorm van de dag van de triatleten in hersenbreker, maar dit is omstreeks wat we bij de mannen mogen verwachten : na 47 minuten verschijnt allicht de australiër josh amberger als eerste uit het water. met in zijn zog een minuutje later een klein groepje met bij meer topfavoriet jan frodeno, tim o’donnell en maurice clavel. het wordt interessant om te zien of rookie alistair brownlee ook met de besten mee uit het water kan komen. brownlee is tweeledig regerend olympisch titelhouder en heeft nog nimmermeer een volledige ironman gedaan. maar de 31-jarige brit is een absoluut verschijnsel en van hem kan je het allerbeste verwachten. lukt het brownlee om met de kopgroep mee aan te inpikken in het zwemsport kan hij voor jan frodeno een interessante partner zijn om met zijn twee van in het aanvang de andere favorieten vanop kop bij druk te zetten. brownlee is een onstuimige triatleet die eeuwig vol voor de uitval gaat. een tactiek die hem in hawaï zuur kan opbreken, want dit is een toernooi voor overlevers. de olympisch titelhouder gaf donderdag nog aan afwachtender te zal koersen, maar het valt te betwijfelen of hij zich zometeen zal kunnen bedwingen. jan frodeno foto : photo news wie zich op de tweewieler absoluut niet zal betekenen zijn de amerikaan andrew starykowicz en de australische wielerprof cameron wurf. die twee hebben maar één tactiek : zo hard misschien botsen op de tweewieler om met zo veel misschien voorsprong aan de marathon te beginnen en vervolgens te loeren waar het vaartuig strandt. wurf zette vorig jaar het parcoursrecord neer op de tweewieler in hawaï : 180, 2 kilometer op de tweewieler in ternauwernood 4 uur, 9 minuten en 6 seconden. een gemiddelde van zo’n 43 kilometer per uur. buitenshuis in het wiel te mogen rijden van een concurrent. waanzin. uitgezonderd frodeno en brownlee het onwaarschijnlijke risico paardenwagen om met de twee beste fietsers mee te gaan, zal wurf en/of starykowicz op kop aan de marathon beginnen. maar allengs in de toernooi wegzakken. interessanter om te zien is wat er op de tweewieler achter de voormannen zal gebeuren. want allen met ambities op de eindzege moet titelverdediger patrick lange er voor de start van de marathon af rijden. lange is met grote voorsprong de beste loper van het hele pak. hij heeft een marathon van 2 uur 40 minuten in de poten en dat is vijf à tien minuten sneller dan de rest van zijn concurrenten. begint lange met een achterstand van vijf minuten op de kopgroep aan de marathon, dan is de kampioen allicht bekend. ook al heeft de duitser er alweer geen goed jaargetijde opzitten, in hawaï staat hij er altijd. behalve frodeno en brownlee zal ook de duitser sebastian kienle ( kampioen in 2014 en 2015 ) en de canadees lionel sanders trachten om het verschil te lepelen op de fiets. verkijk u niet op de eerste 90 kilometer. de grote vari\xebren geworden pas geproduceerd na het crisis in hawi, waar de deelnemers op de top van een heuvel letterlijk rond een alcolholadem keren en de terugweg naar kona inzetten. hoofdzakelijk in de laatste 30 kilometer van het fietsen wordt nog met minuten gegoocheld. en bart aernouts? schrik niet wanneer onze landgenoot als circa veertigste op 8 minuten van amberger uit het water komt. het zwemnummer van aernouts is zijn achilleshiel en in het water van de stille zee moet hij hoofdzakelijk de afbreuk beperken. maar aernouts laat zich ondanks die grote achterstand nimmermeer opjagen en kroonde zich de voorbije jaren tot de koning van de inhaalrace. hij moet hoofdzakelijk hopen om onderweg op de tweewieler een paar sterke bondgenoten – kienle of sanders bv. – te vinden en als er voorin net als vorig jaar gepokerd wordt kan hij het gat met de koplopers nog voor het einde van het fietsnummer dichten. bart aernouts foto : belga als dat niet lukt : geen paniek. op patrick lange na heeft aernouts in een superdag de beste marathon van al de rest in huis. komt daar nog bij dat een tal concurrenten zichzelf al vergaloppeerd zal hebben op de tweewieler en ergens in de marathon de rekening gepresenteerd zal krijgen. elk jaar opnieuw staan enkele mannen uit de top-tien onverwacht helemaal geparkeerd op enkele kilometers van het einde. we lepelen van aernouts vandaag geen favoriet voor de zege, hij is een buitenstaander voor het podium. en ook zal hij – naast de hierboven genoemde namen – ook nog willen liquideren met patrik nilsson, david mcnamee, cody beals en braden currie. 6. hoe zal de toernooi bij de partners verlopen? bij de partners is het simpel : wie houdt daniela ryf van een vijfde werelditel op een rij? het opbrengst is allicht : niemand. de 32-jarige zwitserse is de laatste vijf jaar zogenaamde onklopbaar in elke toernooi waarin ze start. het is eeuwig hachelijk om generaties met jawel te vergelijken, maar ryf is allicht de beste triatlete aller tijden. ternauwernood een maand geleden demonstreerde “the swiss miss” ook al met haar vijfde wereldtitel op de halve afstand. wat ze in nice liet zien was ronduit plechtig en doet opnieuw het beste voor hawaï vermoeden. om een idee te aanreiken : vorig jaar werd ryf met haar tijd van 08 uur 26 minuten en 18 seconden 24e van alle deelnemers, enkel alle mannelijke profs. haar voorsprong op de nummer twee – lucy charles-barclay – bedroeg meer dan tien minuten. en dat ondanks een kwallenbeet gedurende het zwemsport die haar huilend van de pijn in het aanvang van de toernooi haast deed opgeven. foto : photo news lucy charles-barclay lijkt dit jaar opnieuw de belangrijkste uitdaagster van ryf. de britse wordt ook wel eens “de zeemeermin” verwoord, wegens haar dominantie in het zwemmen. charles-barclay komt elk jaar minuten voor de rivaliteit uit het water en probeert dan herhaaldelijk opnieuw zolang misschien voor ryf uit te fietsen. maar meestal draait dat uit op een kat-en-muisspelletje waarin de zwitserse onontkoombaar als een pletwals over haar concurrente dendert. ook van mirinda carfrae verwachten we dit jaar veel. de australische winnares van 2010, 2013 en 2014 ( het pre-ryf-tijdperk ) is intrinsiek de allerbeste loopster van alle partners en moest in haar topjaren op de marathon zelfs ternauwernood onderdoen voor de mannen. de interpellatie is of ze die toptijd nog in huis heeft na de geboorte van haar dochtertje izzy. andere podiumkandidaten bij de partners zijn de duitse anne haug en de amerikaanse sara true en heather jackson.